De rode draad (n.a.v. ons optreden van 2 november 2012)

Programma

Het bindend thema in ons concert is kort maar krachtig: trouw. Na de officiële vorming van het Koninkrijk der Nederlanden in 1815 stond in de Nederlandse muziek het begrip trouw centraal. Zo’n anderhalve eeuw lang is trouw aan God, koning, volk en vaderland het meest bezongen nationale onderwerp geweest. In het concert van vanavond voegen de mannen van Voice-Male – samen met hun gewaardeerde gasten – de trouw aan geliefden daaraan toe.
Het programma wordt zonder pauze uitgevoerd.
Welkom door voorzitter Anton Schikhof

Comrades in Arms
Adolphe Charles Adam / George Linley
De veelzijdige componist Adolphe Charles Adam (1803-1856) had niet de minste moeite met het verzinnen van nieuwe melodieën en verrassende orkestraties daarvan. Enkele melodieën zijn samengebracht in Comrades in Arms. De tekst is van de hand van de populaire Londense lieddichter George Linley (1798-1865). Het lied bezingt de trouw die wapenbroeders zweren aan elkaar en aan het vaderland. Als compositie is het een zeer afwisselend, overtuigend en zelfbewust werk met welluidende harmonieën en grote contrasten in dynamiek en tempo.

Una Furtiva Lagrima
Gaetano Donizetti / Felice Romani
arr. Rien van Beusichem
Deze aria is afkomstig uit de opera L’Elisir d’Amore van Gaetano Donizetti (1797-1848). Voor deze uit 1832 stammende opera schreef de beroemde librettist Felice Romani (1788-1865) de teksten. De aria wordt gezongen door de arme sloeber Nemorino die hopeloos verliefd is op de mooie en rijke Adina. Bij zijn toenaderingen vertrouwde Nemorino op de werking van een liefdesdrank die hij van een kwakzalver had gekocht. Toen bekend werd dat Adina de volgende dag al zou gaan trouwen met iemand anders, kocht Nemorino snel nog een fles liefdesdrank. Maar Adina was in velden noch wegen te bekennen. Peinzend zit Nemorino terug te denken aan de vorige dag toen Adina hem plagend afwees. Had hij toen niet een opwellende traan in haar ogen gezien? Dat moet dan toch het bewijs van haar liefde zijn? Ja, ze houdt echt van me!

Pavane pour une Infante défunte
Maurice Ravel (1875-1937) is bij het grote publiek vooral bekend door zijn ballet Boléro uit 1928. In veel van zijn composities worden drie uitersten schijnbaar moeiteloos verenigd: helderheid, weelderigheid en dromerigheid. Deze combinatie maakt zijn muziek in wezen tijdloos. Die tijdloosheid en schijnbare vormeloosheid kenmerken ook zijn Pavane, een jeugdwerk uit 1899. Het stuk roept een weemoedige sfeer op. Herinneringen aan een verdwenen geliefde zullen onwillekeurig opwellen bij het beluisteren van één van de vele bewerkingen die van dit bijzondere karakterstuk zijn gemaakt.

Wien Neêrlandsch Bloed
Maurice Ravel
Johann Wilhelm Wilms / Hendrik Tollens
Dit lied was van 1817 tot 1932 ons nationale volkslied. In zijn poëzie verheerlijkte de Rotterdamse dichter Hendrik Tollens (1780-1856) de zegeningen van het huiselijk gezin en riep hij op tot trouw aan God, koning en vaderland. De Amsterdamse musicus Johann Wilhelm Wilms (1772-1847) tekende voor de muziek. Het lied bestaat uit acht strofen, waarvan Voice-Male vanavond drie (1, 5, 8) ten gehore brengt. We zingen de oorspronkelijk door Tollens ingezonden teksten. Daarin is van ‘vreemde smetten’ geen sprake!

Variaties op ‘Arirang’
arr. Lavinia Meijer
Waar ook ter wereld je terechtkomt, de band met je vader- en moederland blijft een deel van je wezen als mens. Lavinia maakt dat vanavond op de meest indrukwekkende manier zichtbaar, voelbaar én hoorbaar: door haar muziek. Zij zal variëren op de Koreaanse Arirang, een complex genre van volksmelodieën waarop in Korea al vele eeuwen wordt gezongen. Vele levensvragen en levenswijsheden werden en worden nog steeds via Arirang (soms opvoedend, dan weer sarcastisch of juist zachtaardig en dromerig van toon) muzikaal van generatie op generatie overgedragen.

Hymne van Trouw
Rien van Beusichem / Bijbelboek Ruth 1:16-17
De volle samenklanken en de stemomvang in de Hymne van Trouw roepen de sfeer op van de Duitse Liedertafel, de 19e-eeuwse oorsprong van de huidige mannenkoor-cultuur. De tekst is ontleend aan het bijbelboek Ruth. De Moabitische vrouw Ruth is vastbesloten haar schoonmoeder Naomi te volgen naar het voor haar onbekende land Israël. Haar overwegingen vormen de kern van het verhaal.

Concerto in Es
Willem Spandau
Willem Spandau (1741-1806) was jarenlang de trouwe solohoornist in de hofkapel van stadhouder Willem V. Daarnaast schreef hij hoornconcerten die dan uiteraard door hemzelf werden uitgevoerd. Een lastig probleem bij het bespelen van de hoorn is het bewaren van de zuiverheid bij alle toonsterktes en toonhoogtes. Daartoe zijn tijdens het spel voortdurende aanpassingen nodig. In zijn Concerto in Es heeft Spandau het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt. De hoornist wordt volop uitgedaagd de diverse mogelijkheden van zijn instrument uit te buiten. Pure virtuositeit in het allegro vivace, lyrisch spel in het daarop volgende adagio en vrolijk geschal in de afsluitende jachtscène.

Triomfantelijk Lied van de Zilvervloot
Joannes Josephus Viotta / Dr. Jan Pieter Heije
arr. Fred J. Roeske
Het gedicht met bovengenoemde titel werd in 1847 gepubliceerd. Dr. Jan Pieter Heije (1809-1876) maakte vele liedteksten met een opvoedende of vaderlandlievende boodschap. Voor de bij dit type poëzie behorende muziek deed Heije vaak een beroep op zijn collega-arts en componist Jan Josef Viotta (1814-1859). De verhalen over de heldendaden van Piet Hein spraken nog steeds zeer tot de verbeelding. Heije deed met zijn Zilvervloot driftig mee aan het construeren en oppoetsen van de vaderlandse geschiedenis. Het oorspronkelijke lied bestaat uit vier strofen. Vreemd genoeg wordt in de meeste uitvoeringen de tweede strofe overgeslagen. Voice-Male zingt vanavond het Triomfantelijk Lied van de Zilvervloot zoals het ooit bedoeld is: volledig.

Panis Angelicus
César Franck / Thomas van Aquino
arr. Rien van Beusichem en Sjoerd Meijer
De door de Parijse organist César Franck (1822-1890) in 1872 gecomponeerde melodie van Panis Angelicus is gaan behoren tot het zogenaamde ijzeren repertoire. Minder bekend is misschien dat dit lied de zesde, tevens voorlaatste strofe is van de hymne Sacris solemniis die in 1264 werd geschreven ter gelegenheid van het feit dat in dat jaar het hoogfeest Sacramentsdag in de gehele Latijnse Kerk werd ingevoerd. Voor het sluitstuk van ons concert is de melodie van Franck bewerkt voor vierstemmig mannenkoor, hoorn, harp en orgel. Speciaal voor dit concert is Franck’s Panis Angelicus uitgebreid met de laatste strofe (Te trina Deitas) van de oorspronkelijke 13e-eeuwse hymne.

Afsluiting door voorzitter Anton Schikhof

Rien van Beusichem